कुञ्जिनी

कुञ्जिनी' महाकवि देवकोटाको एक महत्त्वपूर्ण खण्डकाव्य हो, जसले प्रकृति, प्रेम, नारी स्वतन्त्रता र सामाजिक यथार्थलाई एकसाथ काव्यिक रूप दिएको छ। यसमा गोरे (एक सामान्य, गरिब पात्र) र कुञ्जिनी (सम्पन्न परिवारकी छोरी) बीचको निश्छल, आत्मिक प्रेमको कथा र त्यस प्रेममाथि तत्कालीन सामन्तवादी सामाजिक संरचना र धनसम्पत्तिको प्रभावलाई चित्रण गरिएको छ। देवकोटाले यस काव्यमा प्रकृतिको भव्य र विविध रूपलाई अत्यन्तै सुन्दर ढङ्गले प्रस्तुत गरेका छन्। वन, पाखा, पहाड, हिमाल, नदी, वसन्त, वर्षा, र जुनेली रात जस्ता प्राकृतिक परिवेशको वर्णनमार्फत मानव मनका हर्ष, विस्मात, र मनोभावहरूलाई व्यक्त गरिएको छ। यसमा स्वच्छन्दतावादी धाराको सशक्त अभिव्यक्ति पाइन्छ, जसले प्रकृति र मानव जीवनको तादात्म्य स्थापित गर्दछ। काव्यले सामन्ती ठालु सिंह र गरिब गोरेका माध्यमबाट उच्चवर्ग र निम्नवर्गका बीचमा हुने द्वन्द्व र सामाजिक शोषणलाई पनि देखाउँछ। यस अर्थमा यसमा प्रगतिवादी चेतना पनि अभिव्यक्त भएको मानिन्छ। 'कुञ्जिनी' को प्रेम आत्मिक सुख, आत्मिक प्रेम र नारी स्वतन्त्रताको पक्षमा उभिन्छ। भौतिक धनभन्दा आत्मिक प्रेम ठूलो हुन्छ भन्ने सन्देश यसले दिएको छ। दुःखान्त अन्त्य भएको यो काव्य करुण रसका साथै शृङ्गार, वीर, र शान्त रसले पनि भरिएको छ।

Author

लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा

Language

Nepali

Publisher

साझा प्रकाशन

Edition

नवौँ, २०७७ · ISBN 978-9937-32-279-2

Source

Sahityaras.com

Licence

Used with permission of Sahityaras.com